Η Εκάτη, θεά της μαγείας, στην τέχνη

2021-09-10

Η Εκάτη είναι μια μυστηριώδης θεότητα, που χαρακτηρίζεται περισσότερο από τις λειτουργίες και ιδιότητές της, παρά από τους μύθους, στους οποίους εμφανίζεται. Ο Ησίοδος την παρουσιάζει ως παιδί της Αστερίας και του Πέρση και απόγονο από τη γενιά των Τιτάνων. Αυτό οδήγησε στο να είναι ανεξάρτητη από τις θεότητες του Ολύμπου. 

Η συγκεκριμένη θεότητα σκόρπιζε την εύνοιά της σε όλους τους ανθρώπους, χαρίζοντας υλική ευημερία, το δώρο της ευγλωττίας στις πολιτικές συνελεύσεις, τη νίκη στις μάχες και τους αγώνες. Τα προνόμιά της δεν περιορίζονταν σε ορισμένες περιοχές, αλλά εκτείνονταν σε όλες. 

Πέρα από αυτά τα χαρακτηριστικά, η Εκάτη απόκτησε και μια διαφορετική ιδιότητα. Θεωρήθηκε ως η θεότητα που προστατεύει τη μαγεία ενώ παράλληλα, συνδέθηκε με τον κόσμο των "σκιών", της νύχτας και του φεγγαριού. Είναι μια γενικά "σκοτεινή" οντότητα. Σε αυτήν ανάγουν την εφεύρεση της μαγικής τέχνης και η μυθική παράδοση τη συνέδεσε με την οικογένεια του Αιήτη και της Μήδειας. 

Ως μάγισσα, η Εκάτη είχε συνδεθεί άμεσα με τα σταυροδρόμια, που θεωρούνταν κατεξοχήν τόποι μαγείας. Σε αυτά τα σημεία, έστηναν το άγαλμά της με τη μορφή μιας γυναίκας με τρία σώματα ή τρία κεφάλια. 

Η εν λόγω θεότητα δε θα μπορούσε φυσικά να λείπει από την τέχνη. Αρκετές απεικονίσεις της από την Αρχαιότητα διασώζονται και παρουσιάζονται σήμερα σε μουσεία παγκοσμίως, ενώ έχει την τιμητική της και στη σύγχρονη τέχνη. Δείτε παρακάτω ορισμένα παραδείγματα: 


Η πρώτη απεικόνιση της Εκάτης που θα δείξουμε εδώ, είναι αυτή στον αττικό ερυθρόμορφο κρατήρα του 440 π.Χ. Η θεότητα απεικονίζεται να κρατά πυρσούς, φωτίζοντας έτσι το δρόμο της θεάς Δήμητρας για να κατέβει στον Κάτω Κόσμο και να βρει την κόρη της, Περσεφόνη. Ο κρατήρας βρίσκεται σήμερα στο Metropolitan Museum of Art στη Νέα Υόρκη. 


Η Εκάτη απεικονίζεται στο παραπάνω έργο με τρία γυναικεία σώματα, κάτι που συνηθιζόταν, όπως σημειώθηκε και προηγουμένως. Το συγκεκριμένο αγαλματίδιο είναι ρωμαϊκό και χρονολογείται στον 1ο - 2ο αι. μ.Χ. Σήμερα, βρίσκεται στο Metropolitan Museum of Art στη Νέα Υόρκη. 

Παρόμοια παράσταση της Εκάτης με αυτή του Metropolitan, υπάρχει και στο Μουσείο του Λούβρου, όπως διακρίνεται από την ανωτέρω εικόνα. Το έργο χρονολογείται στο 389 μ.Χ.

Η Εκάτη εμφανίζεται και σε ένα πολύ διάσημο έργο του Άγγλου ποιητή και θεατρικού συγγραφέα, William Shakespeare. Πρόκειται για το περίφημο έργο Μάκβεθ, σκηνή από το οποίο παρουσιάζεται στο παραπάνω χαρακτικό του 1802. 


Πηγές:

Grimal, P., 1991. Λεξικό της Ελληνικής και Ρωμαϊκής Μυθολογίας, University Studio Press, Θεσσαλονίκη

Graf, F., 2004. Η μαγεία στην ελληνορωμαϊκή αρχαιότητα. Πλησιάζοντας τους θεούς και βλάπτοντας τους ανθρώπους, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο

www.metmuseum.org

www.collections.louvre.fr

Πρόσφατες δημοσιεύσεις 

Τα νέα της εβδομάδας

LUBICA - Lucca Biennale Cartasia is the world's biggest art event dedicated to paper art. The Biennale takes place every two years, in 2022 it will be held from the 31st of July until September the 25th. The Biennale is looking for emerging and affirmed artists to work in Lucca, Tuscany, during an artistic residency in July 2022. This...

Το Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς (ΠΙΟΠ) διοργανώνει το Σάββατο 2 Οκτωβρίου (ώρα 20:30) την παράσταση «Ιστορίες φαντασμάτων από την Ιαπωνία» από τη Θεατρική Ομάδα Κωφών «Τρελά Χρώματα» στο Μουσείο Πλινθοκεραμοποιίας Ν. & Σ. Τσαλαπάτα, στον Βόλο.Η παράσταση απευθύνεται στο γενικό κοινό (ηλικίες 14+) και πρόκειται για μια συλλογή ιστοριών του...

Στην υπογραφή Μνημονίου Συνεργασίας για την Πολιτιστική Συνταγογράφηση, το σχεδιασμό και την υιοθέτηση πρωτοβουλιών που χρησιμοποιούν τις τέχνες και τον πολιτισμό ως προληπτική και θεραπευτική αγωγή για την προαγωγή της ψυχικής υγείας και ευεξίας των πολιτών, προχώρησαν σήμερα ο Υφυπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού, αρμόδιος για θέματα σύγχρονου...