Η Εκάτη, θεά της μαγείας, στην τέχνη

2021-09-10

Η Εκάτη είναι μια μυστηριώδης θεότητα, που χαρακτηρίζεται περισσότερο από τις λειτουργίες και ιδιότητές της, παρά από τους μύθους, στους οποίους εμφανίζεται. Ο Ησίοδος την παρουσιάζει ως παιδί της Αστερίας και του Πέρση και απόγονο από τη γενιά των Τιτάνων. Αυτό οδήγησε στο να είναι ανεξάρτητη από τις θεότητες του Ολύμπου. 

Η συγκεκριμένη θεότητα σκόρπιζε την εύνοιά της σε όλους τους ανθρώπους, χαρίζοντας υλική ευημερία, το δώρο της ευγλωττίας στις πολιτικές συνελεύσεις, τη νίκη στις μάχες και τους αγώνες. Τα προνόμιά της δεν περιορίζονταν σε ορισμένες περιοχές, αλλά εκτείνονταν σε όλες. 

Πέρα από αυτά τα χαρακτηριστικά, η Εκάτη απόκτησε και μια διαφορετική ιδιότητα. Θεωρήθηκε ως η θεότητα που προστατεύει τη μαγεία ενώ παράλληλα, συνδέθηκε με τον κόσμο των "σκιών", της νύχτας και του φεγγαριού. Είναι μια γενικά "σκοτεινή" οντότητα. Σε αυτήν ανάγουν την εφεύρεση της μαγικής τέχνης και η μυθική παράδοση τη συνέδεσε με την οικογένεια του Αιήτη και της Μήδειας. 

Ως μάγισσα, η Εκάτη είχε συνδεθεί άμεσα με τα σταυροδρόμια, που θεωρούνταν κατεξοχήν τόποι μαγείας. Σε αυτά τα σημεία, έστηναν το άγαλμά της με τη μορφή μιας γυναίκας με τρία σώματα ή τρία κεφάλια. 

Η εν λόγω θεότητα δε θα μπορούσε φυσικά να λείπει από την τέχνη. Αρκετές απεικονίσεις της από την Αρχαιότητα διασώζονται και παρουσιάζονται σήμερα σε μουσεία παγκοσμίως, ενώ έχει την τιμητική της και στη σύγχρονη τέχνη. Δείτε παρακάτω ορισμένα παραδείγματα: 


Η πρώτη απεικόνιση της Εκάτης που θα δείξουμε εδώ, είναι αυτή στον αττικό ερυθρόμορφο κρατήρα του 440 π.Χ. Η θεότητα απεικονίζεται να κρατά πυρσούς, φωτίζοντας έτσι το δρόμο της θεάς Δήμητρας για να κατέβει στον Κάτω Κόσμο και να βρει την κόρη της, Περσεφόνη. Ο κρατήρας βρίσκεται σήμερα στο Metropolitan Museum of Art στη Νέα Υόρκη. 


Η Εκάτη απεικονίζεται στο παραπάνω έργο με τρία γυναικεία σώματα, κάτι που συνηθιζόταν, όπως σημειώθηκε και προηγουμένως. Το συγκεκριμένο αγαλματίδιο είναι ρωμαϊκό και χρονολογείται στον 1ο - 2ο αι. μ.Χ. Σήμερα, βρίσκεται στο Metropolitan Museum of Art στη Νέα Υόρκη. 

Παρόμοια παράσταση της Εκάτης με αυτή του Metropolitan, υπάρχει και στο Μουσείο του Λούβρου, όπως διακρίνεται από την ανωτέρω εικόνα. Το έργο χρονολογείται στο 389 μ.Χ.

Η Εκάτη εμφανίζεται και σε ένα πολύ διάσημο έργο του Άγγλου ποιητή και θεατρικού συγγραφέα, William Shakespeare. Πρόκειται για το περίφημο έργο Μάκβεθ, σκηνή από το οποίο παρουσιάζεται στο παραπάνω χαρακτικό του 1802. 


Πηγές:

Grimal, P., 1991. Λεξικό της Ελληνικής και Ρωμαϊκής Μυθολογίας, University Studio Press, Θεσσαλονίκη

Graf, F., 2004. Η μαγεία στην ελληνορωμαϊκή αρχαιότητα. Πλησιάζοντας τους θεούς και βλάπτοντας τους ανθρώπους, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο

www.metmuseum.org

www.collections.louvre.fr

Πρόσφατες δημοσιεύσεις 

Τα νέα της εβδομάδας

Έχουμε περάσει σε μια εποχή που ο ψηφιακός κόσμος κυριαρχεί και οι διαδικτυακές συναντήσεις είναι πλέον μια καθημερινότητα. Υπάρχει τρόπος, όμως, να τις κάνουμε λιγάκι πιο ενδιαφέρουσες; Και βέβαια υπάρχει! Πέρα από τα tips που μπορείτε να βρείτε διαδικτυακά για ένα πετυχημένο video meeting, ειδικά σε επαγγελματικό επίπεδο, σας παρουσιάζουμε την...

Για δεύτερη συνεχή χρονιά, το πρόγραμμα του θεσμού «Όλη η Ελλάδα ένας Πολιτισμός 2021» του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού, ολοκληρώθηκε με επιτυχία, συμβάλλοντας σημαντικά, στην ανάπτυξη συνεργειών πολιτιστικής κληρονομιάς και σύγχρονης δημιουργίας. Ο θεσμός προσέφερε ένα πλούσιο πρόγραμμα εκδηλώσεων υψηλής ποιότητας και αισθητικής, με...