Επιτύμβιες στήλες στο Ξώμπουργο της Τήνου: μάρτυρες της κλασικής γλυπτικής του νησιού

2019-08-10

Σημαντικός αριθμός επιτύμβιων στηλών, πρωτότυπων έργων των Κλασικών χρόνων, με ανάγλυφη διακόσμηση εξαιρετικής τέχνης σε ορισμένες από αυτές, ήρθε στο φως κατά την ανασκαφή του Πανεπιστημίου Αθηνών στο νεκροταφείο των Κλασικών Χρόνων στο Ξώμπουργο της Τήνου. Πρόκειται για μια σημαντική ανακάλυψη καθώς παρέχουν πληροφορίες για την κατανόηση της κλασικής γλυπτικής της Τήνου. Ως υψηλής ποιότητας έργα, αποτελούν κρίκο ανάμεσα στην ιστορία της αρχαίας γλυπτικής και της παράδοσης της σύγχρονης τηνιακής γλυπτικής.

Ο χώρος του νεκροταφείου βρίσκεται στις νότιο-ανατολικές υπώρειες του λόφου του Ξώμπουργου και αντιπροσωπεύει το κύριο νεκροταφείο των Κλασικών Χρόνων για τον αρχαίο οικισμό που αναπτυσσόταν στη δυτική και νότια κλιτύ του λόφου. Ο οικισμός ιδρύθηκε οχυρωμένος με ένα κυκλώπειο τείχος λίγο πριν το 1000 π.Χ. ως «οικισμός καταφύγιο» και στη συνέχεια, αναπτύχθηκε και επεκτάθηκε στη νότια κλιτύ του λόφου, αποτελώντας τον σημαντικότερο οικισμό της Τήνου και βασικό οικονομικό και πολιτικό κέντρο του νησιού μέχρι την εγκατάλειψή του στο τέλος του 4ου αι. π.Χ.

Όπως αναφέρει η σχετική ανακοίνωση του ΥΠΠΟΑ: "Το νεκροταφείο αναπτύσσεται σε δύο διαδοχικά άνδηρα του λόφου εκατέρωθεν ταφικής οδού που οδηγούσε στον οικισμό. Οι τάφοι που έχουν αποκαλυφθεί έως τώρα στο κάτω άνδηρο είναι κυρίως κεραμοσκεπείς. Yπάρχουν και κιβωτιόσχημοι, καθώς και δύο σαρκοφάγοι (μία πήλινη και μία λίθινη) και αρκετοί εγχυτρισμοί (κυρίως νηπίων). Ανάμεσα στους τάφους υπήρχαν εναγιστικές πυρές. Οι νεκροί ήταν ενταφιασμένοι με λίγα κτερίσματα, συνήθως αγγεία εισηγμένα από την Αττική. Η σήμανση των τάφων σε αυτό το άνδηρο γινόταν με απλούς ανεπεξέργαστους λίθους.

Αντίθετα, στο άνω άνδηρο υπήρχε κατά μήκος της ταφικής οδού μια σειρά κτιστών, πολυτελών κατασκευών διαφόρων τύπων για τη στήριξη ταφικών μνημείων. Ένας μικρός αριθμός επιτυμβίων στηλών που είχαν βρεθεί παλαιότερα στην περιοχή αποδίδονται στο νεκροταφείο, όμως για πρώτη φορά φέτος βρέθηκε ένας ικανός αριθμός επιτυμβίων στηλών στον χώρο του νεκροταφείου. Όλες βρέθηκαν σε ένα στρώμα καταστροφής του 4ου αι. π.Χ., σπασμένες και πεταμένες, με την κύρια όψη στο έδαφος. Ορισμένες είναι ιδιαίτερα σημαντικές για την ιστορία της τηνιακής γλυπτικής, όπως μία στήλη με ανάγλυφη παράσταση γυμνού νέου από την οποία σώζεται μόνον το κάτω τμήμα και μία άλλη με παράσταση γυμνού γενειοφόρου και πιθανότατα αφηρωϊσμένου άνδρα που συνοδεύεται από μικρό «παίδα» (τον συνήθως ερμηνευόμενο ως δούλο) που κρατά πτηνό. Πρόκειται για έργο εξαίρετου γλύπτη κατασκευασμένη σε τηνιακό μάρμαρο που αποκόπτεται εύκολα σε επίπεδες επιφάνειες («φυλλιάρικο» ) και ίσως για αυτό το πρόσωπο του ανδρός βρέθηκε λίγο πιο πέρα από τη στήλη".

Την ανασκαφή διευθύνει η ομότιμη καθηγήτρια κ. Νότα Κούρου.

Χορηγοί της ανασκαφής είναι η Γενική Γραμματεία Αιγαίου και Νησιωτικής πολιτικής του Υπουργείου Ναυτιλείας και η μη κερδοσκοπική εταιρεία πολιτισμού ΑΙΓΕΑΣ ΑΜΚΕ του Α. και της Μ. Μαρτίνου.

Πηγή: www.culture.gr


Πρόσφατες δημοσιεύσεις 

Τα νέα της εβδομάδας
 

Το Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης στο πλαίσιο της δράσης "Αρχαιο-μετρώντας τον Πολιτισμό" και με αφορμή την κήρυξη του 2019 ως παγκοσμίου έτους εορτασμού του Περιοδικού Πίνακα των Χημικών Στοιχείων, οργανώνει σε συνεργασία με το Περιφερειακό Τμήμα Κεντρικής & Δυτικής Μακεδονίας (ΠΤΚΔΜ) της Ένωσης Ελλήνων Χημικών (ΕΕΧ) την ομιλία με θέμα:

Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας κ. Προκόπιος Παυλόπουλος θα εγκαινιάσει στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο (Μέγαρο Παλαιάς Βουλής, πλατεία Κολοκοτρώνη, Σταδίου 13), την Παρασκευή 18 Οκτωβρίου 2019 και ώρα 19:30, την έκθεση «Τα Ελληνικά και τα Ετερόγλωσσα Αρχέτυπα ως Θεμέλιο της Ανώτερης Εκπαίδευσης κατά την Αναγέννηση». Θα ακολουθήσουν οι ομιλίες του κ. Γιάννη...

Την Κυριακή 27 Οκτωβρίου, στις 18.00, εγκαινιάζονται οι δύο μεγάλες εκθέσεις του Τελλογλείου Ιδρύματος Τεχνών Α.Π.Θ. «Φιλίας Δώρα Ι» και «Έκκεντρη Τέχνη-Έκφραση Ψυχής», με την τιμητική παρουσία της Α.Ε. Προέδρου της Δημοκρατίας κυρίου Προκοπίου Παυλοπούλου.