Από ανεπιθύμητο μάρμαρο σε σπουδαίο έργο γλυπτικής: Δαβίδ του Michelangelo

2021-09-12
Photo by Jack Hunter
Photo by Jack Hunter

Ιταλική Αναγέννηση. Αυτή η περίοδος που αποκαλούμε Αναγέννηση εμφανίζεται πρώτα στην Ιταλία του 14ου αιώνα. Με μικρή καθυστέρηση, η Αναγέννηση εκδηλώνεται και στα υπόλοιπα εδάφη της Ευρώπης. Σε αυτό το χρονικό διάστημα πραγματοποιείται καθολική ανανέωση της ζωής, της επιστήμης, της τέχνης και γενικότερα του πολιτισμού, στο πλαίσιο μιας νέας κοσμοθεωρίας. Πρόκειται για μια κοσμοθεωρία ανθρωποκεντρική. Η Αρχαιότητα γίνεται για τους δημιουργούς αυτής της εποχής το ιδανικό πρότυπο, το σταθερό σημείο αναφοράς και μέτρο σύγκρισης. 

Στις αρχές του 16ου αιώνα, ένα ημιτελές έργο τέχνης προβληματίζει την επιτροπή που ήταν υπεύθυνη για τη διακόσμηση του καθεδρικού ναού της Φλωρεντίας. Πρόκειται για ένα κομμάτι μάρμαρο που είχε γρήγορα εγκαταλειφθεί από προηγούμενους γλύπτες, έχοντας κάνει ελάχιστη δουλειά πάνω σε αυτό. Το μάρμαρο επρόκειτο να πάρει τη μορφή ενός βιβλικού χαρακτήρα, του Δαβίδ. Ωστόσο, εξαιτίας της χαμηλής ποιότητας του υλικού, γεγονός που το επιβεβαιώνει και η σύγχρονη έρευνα, το έργο εγκαταλείφθηκε. Το πρωί της 13ης Σεπτεμβρίου του 1501, ο 26χρονος Michelangelo, αρχίζει να σμιλεύει το μάρμαρο. Το αποτέλεσμα; Ο περίφημος Δαβίδ, ένα έργο απαράμιλλης γοητείας, που σήμερα πλήθος κόσμου συρρέει για να το απολαύσει. 

Το έργο ολοκληρώθηκε το 1504, αλλά λόγω του μεγέθους του, στάθηκε αδύνατον να τοποθετηθεί στην οροφή του καθεδρικού ναού της Φλωρεντίας, όπως είχε σχεδιαστεί στην αρχή. Έτσι, μια επιτροπή καλλιτεχνών, ανάμεσά τους ο Sandro Botticelli καθώς και ο Leonardo da Vinci, αποφάσισαν να τοποθετηθεί το άγαλμα στην είσοδο του Palazzo Vecchio στη Φλωρεντία. Το 1873 μεταφέρθηκε σε εσωτερικό χώρο, και πιο συγκεκριμένα, στη Galleria dell'Accademia της Φλωρεντίας. 

Το έργο Δαβίδ συμβόλιζε την ίδια την Φλωρεντία. Ως ανεξάρτητη πόλη-κράτος, η Δημοκρατία της Φλωρεντίας γνώριζε τις απειλές που την περιέβαλαν. Ως εκ τούτου, θεώρησαν τον Δαβίδ ως ένα τέλειο σύμβολο της Φλωρεντίας, καθώς συμβόλιζε το ακλόνητο θάρρος, την απροσδόκητη δύναμη και την ιστορική επιμονή που έβλεπαν στον εαυτό τους. 

Σήμερα, ο Δαβίδ του Michelangelo προσελκύει πληθώρα επισκεπτών που επιθυμούν να απολαύσουν την ομορφιά του από κοντά, εμπνέει τους νεώτερους καλλιτέχνες και μας θυμίζει ότι "...πιο σημαντικό πράγμα, πέρα από την πειθαρχία και τη δημιουργικότητα, είναι η τόλμη να τολμάς" (Maya Angelou). Κάτι που για τους υπόλοιπους μπορεί να είναι ένα άχρηστο κομμάτι μαρμάρου, αν εμείς πιστεύουμε ότι μπορούμε να το κάνουμε έργο τέχνης, το μόνο που μένει, είναι να τολμήσουμε...

Πηγές:

Λαμπράκη-Πλάκα, Μ., 2003. Ιταλική Αναγέννηση. Τέχνη και Κοινωνία - Τέχνη και Αρχαιότητα, Καστανιώτη, Αθήνα

"How a Rejected Block of Marble Became the World's Most Famous Statue", https://www.britannica.com/story/how-a-rejected-block-of-marble-became-the-worlds-most-famous-statue

"Why Michelangelo's 'David' Is an Icon of the Italian Renaissance", www.mymodernmet.com


Σοφία Καρούνη

Αρχαιολόγος-Μουσειολ΄όγος,

Υπ. Διδάκτωρ Μουσειολογίας

Πρόσφατες δημοσιεύσεις 

Τα νέα της εβδομάδας

Smithsonian Associates Streaming offers plenty of ways for people to celebrate the holidays from the comfort of their own homes. Programs provide insights into holiday traditions, studio arts workshops add a touch of nature to participants' holiday décor and a reflective writing workshop presents new ways to contemplate the gifts of winter.

Στις νέες στρατηγικές που οφείλουν να ενσωματώσουν τα μουσεία, προκειμένου να διαμορφώσουν τη μελλοντική τους πορεία, αλλά και να αντεπεξέλθουν στις προκλήσεις που προκάλεσε η πανδημία, αναφέρθηκε η Υπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού Λίνα Μενδώνη στην έναρξη του 11ου Διεθνούς Συνεδρίου CoMuseum.