Αναπλάσεις προσώπων ιστορικών ανθρώπων: από το παρελθόν στο παρόν

2018-04-16

Από το παρελθόν, στο παρόν. Από ένα απλό κρανίο σε ένα πρόσωπο που κοιτά τον επισκέπτη, το κοιτά κι εκείνος και μοιράζονται μια ιστορία. Με την πρόοδο της επιστήμης, η ανάπλαση προσώπων ιστορικών ανθρώπων είναι γεγονός. Ένα απλό κρανίο, που πριν μπορεί και να το προσπερνούσαμε αδιάφορα σε μια έκθεση, αποκτά μια νέα υπόσταση, πιο... «ζωντανή».

Παρακάτω, παρατίθενται πέντε παραδείγματα τέτοιων αναπλάσεων από όλο τον κόσμο:

· Ριχάρδος Γ΄

Ο βασιλιάς Ριχάρδος Γ΄(1452-1485) ήταν βασιλιάς της Αγγλίας (1483-1485), ο τελευταίος βασιλιάς του Οίκου της Υόρκης και της δυναστείας των Πλανταγενετών. Πέθανε αντιμετωπίζοντας τις δυνάμεις του Ερρίκου Τυδώρ, που τον διαδέχθηκε στο θρόνο, στη μάχη του Μπόσγουορθ στις 22 Αυγούστου 1485. Ο βασιλιάς τάφηκε στην εκκλησία του Λέστερ.

Το 2013, επιστήμονες του Πανεπιστημίου του Λέστερ ανακοίνωσαν πως έχουν βρει το κρανίο του Ριχάρδου, αφού προηγήθηκε εξέταση DNA. Ύστερα από την έρευνα που διενεργήθηκε, διαπιστώθηκε πως ο βασιλιάς είχε ξανθά μαλλιά και γαλανά μάτια, παρόνο που σε διάφορα ζωγραφικά έργα απεικονίζεται με καστανά μαλλιά.

· Μαρία Α΄της Σκωτίας

Η Μαρία Α΄της Σκωτίας ή Μαρία Στιούαρτ (1542-1587) ήταν βασίλισσα της Σκωτίας από το 1542-1567. Ήταν το μοναδικό νόμιμο τέκνο εν ζωή του Ιακώβου Ε΄και ήταν μόλις 6 ημερών όταν ο πατέρας της πέθανε κι εκείνη ανέβηκε στον θρόνο.

Η Μαρία Α΄ κατηγορήθηκε ως υποκινήτρια της ανταρσίας του Μπάμπιγκτον, που είχε ως στόχο τη δολοφονία της βασίλισσας Ελισάβετ Α΄. Παραπέμφθηκε σε δίκη, αρνήθηκε οποιαδήποτε ανάμειξή της και καταδικάστηκε σε θάνατο με αποκεφαλισμό. Λίγο πριν οδηγηθεί στο ικρίωμα, εξέφρασε την τελευταία της επιθυμία για την αποφυλάκιση των υπηρετών της και την ταφή της στη Γαλλία. Στη φωτογραφία που παρατίθεται, βλέπετε την εικονική ανάπλαση του προσώπου της.

· Μύρτις

Το 1994-95, στη διάρκεια των ερ­γασιών της εταιρείας Αττικό Μετρό, βρέθηκε στην περιοχή του Κε­­ρα­μει­κού ο χώ­ρος όπου ήταν γνωστό πως υπήρχε το νε­κρο­τα­φείο της αρχαίας Α­θήνας. Η ανασκαφή έφερε στο φως έναν ομαδικό τάφο, ο οποίος τοποθετήθηκε χρονικά στην εποχή του Λοιμού των Αθηνών του 430-426 π.Χ. 

Μεταξύ του σκελετικού υλικού που βρέθηκε σε αυτόν ήταν και το κρανίο ενός κοριτσιού, περίπου 11 χρονών, το οποίο διατηρούσε ένα σημαντικό χαρακτηριστικό παιδιού αυτής της ηλικίας, δηλαδή τη νεογιλή οδοντοφυΐα συγχρόνως με τη μόνιμη. Έτσι γεννήθηκε η ιδέα της ανάπλασης ενός παιδικού κεφαλιού της εποχής του Περικλή.

· Τουταγχαμών

Ο Τουταγχαμών ήταν Αιγύπτιος φαραώ της 18ης δυναστείας, γιος του Ακενατών, που βασίλευσε περίπου από το 1332 μέχρι το 1323 π.Χ. Γεννήθηκε το 1341 π.Χ., και πέθανε σε ηλικία 18 ετών. Τα αίτια του θανάτου του δεν είναι ακόμη ξεκάθαρα. Μία κρανιοεγκεφαλική κάκωση, που εντοπίστηκε κατά την εξέταση της μούμιας με Ακτίνες Χ, μαρτυρά ότι ο θάνατός του ήταν βίαιος, αλλά κανείς δεν μπορεί να πει με βεβαιότητα αν επρόκειτο για δολοφονική επίθεση, ατύχημα ή ακόμα και αρρώστια.

Το 2005 μια ομάδα ανθρωπολόγων και ιατροδικαστών με επικεφαλής τον αιγυπτιολόγο Zahi Hawass, δημιούργησαν την πρώτη προτομή με την ανάπλαση του προσώπου του νεαρού φαραώ.

· Άρχοντας του Sipán

Η ανακάλυψη του τάφου στο Sipán στη θέση Huaca Rajada στο Περού, θεωρείται από τους αρχαιολόγους μια από τις σημαντικότερες αρχαιολογικές ανακαλύψεις του 20ου αιώνα, καθώς ο τάφος βρέθηκε άθικτος.

Η μούμια των 2000 χρόνων συνοδευόταν από μια πληθώρα θησαυρών ενώ μαζί του ήταν θαμμένοι κι άλλοι έξι άνθρωποι: τρεις νεαρές γυναίκες, δύο άντρες (πιθανότατα πολεμιστές) κι ένα παιδί 9-10 χρονών. Οι επιστήμονες κατάφεραν να πραγματοποιήσουν μια εικονική ανάπλαση του προσώπου του Άρχοντα του τάφου, όπως θα ήταν στην πραγματικότητα. Το εγχείρημα στέφθηκε με επιτυχία, παρά τις μεγάλες δυσκολίες που οι μελετητές είχαν να αντιμετωπίσουν εξαιτίας της κατάστασης του κρανίου, καθώς ήταν σπασμένο σε 96 κομμάτια.


Σοφία Καρούνη

Αρχαιολόγος - Μουσειολόγος